باکمال – در قدیم به کره گیرهای امروزی تُلُم می گفتند ،تلم، مَشکی بزرگ بود که از پوست نر بز درست می کردند و در لبه های بالایی آن قلاب هایی را تعبیه می کردند تا بتوان تلم را از درختی یا سه پایه چوبی آویزان کرد یکی دیگر از لوازم تلم سَرپَره بود که از چوب درست می کردند و دارای دسته و سه پر چوبی بود که در انتهای آن قرار داشت وقتی تلم را در ابتدا شستشو می دادند و از درخت یا سه پایه ای آویزان می کردند ماست ها را به مقدار لازم از ۱۰ کیلو تا ۳۰ کیلو داخل آن می ریختند و با همین سر پره آنقدر به ماست ها ضربه می زدند تا کره ها از ماست جدا شود .در اواخر که کره ها جدا می شد مقداری یخ تکه تکه شده با تکه های ریز را داخل تلم می ریختند تا کره ها سفت ترشود و بهتر بتوان آن را از روی تلم برداشت کرد ،کره ها را با سرپنجه دست ها بر می داشتند و مقداری از این دست به آن دست می دادند تا دوغ آن گرفته شود و آن را در ظرفی قرار می دادند. بعد که به مقدار لازم کره جمع می شد از یک تلم یا دو تلم آنها را یا می فروختند و یا بر روی شعله کم قرار می دادند تا پس از حدود یک ساعت که جوش می خورد و به اصطلاح فردوسی ها دوغچ های آن جدا می شد و ته می گرفت بقیه روغن زرد بود که پس از سرد شدن آن را در ظرف های مخصوص و معمولا در دبه های نیکلی قرار می دادند تا بعد ها هر چه مصرف کنند و مقداری راهم به فروش برسانند .
در قدیم وقتی تلم می زدند اعضای خانواده دور تلم جمع می شدند و از کره های تازه صبحانه می خوردند و هم لیوان های دوغ تلمی را نوش جان می کردند و کیف و لذت خاصی داشت امروزه به جای آن تلم های دستی از تلم های برقی یا کره گیر استفاده می کنند که مقدار از ۱۰ کیلو تا ۳۰ کیلو ماست را داخل آن می ریزند و به مدت ۲۰ دقیقه کره گیر را روشن می کنند بعد از ۲۰ دقیقه یکی دو دقیقه صبر می کنند و مقداری ریزه یخ را داخل کره گیر می ریزند تا کره ها بهتر جمع شود و سپس کره ها را جدا و دوغ ها را یا می فروشند و یا با جوش دادن به کشک تبدیل می کنند .درست کردن کشک و تبدیل کره به روغن از شیر گوسفند و شیر گاو امکان پذیر است اما فوت و فن خاصی دارد چنانچه خانواده ای بخواهند برای اولین بار دست به این کاربزنند برای اینکه کشک ها کم جوش نشود یا بر اثر جوش زیاد سیاه نشود و روغن ها هم نسوزد و ازبین نرود بهتر است با افراد خبره مشورت کنند یا حداقل با نویسنده این مقال که بیش از ۱۰۰بار کشک درست کرده و کره باز کرده تماس بگیرند.
