باکمال – شهرستان فردوس با بیش از ۷۰ اثر تاریخی به ثبت رسیده در فهرست آثار ملی دارای جاذبه های گردشگری زیادی از جمله ، مسجد جامع ، مدرسه علیا ، آبگرم معدنی ، باغستان ؛ بیدسکان ، مجموعه تاریخی کوشک ، قلعه کوه و غیره می باشد که بازدید از این آثار تاریخی
می تواند در ایام نوروز و تابستان خستگی ناشی از مسافرت را از تن مسافرین و به خصوص زائرین آقا علی ابن موسی الرضا (ع) بدر کند.
در آستانه سال جدید هم وطنان و هم استانی های عزیز را با ۵ اثر تاریخی از شهرستان فردوس آشنا ساخته تا با قدوم سبزشان و بازدید از این آثار منحصر به فرد ، نشاط و شادابی و لحظات مفرحی را تجربه کنند .
مسجد جامع فردوس
شماره ثبت ملی: ۱۲۲۲ قدمت : قرن ۴ هجری سبک خراسانی نشانی اثر : جنوب شرق محوطه باستانی تون
این مسجد در مرکز شهر تون واقع بوده و امروزه در قسمت جنوب شرقی بافت شهر فردوس جای دارد . مسجد جامع تون از مساجد دو ایوانی است که زلزلهای در اوایل قرن ششم هجری بنای اصلی آن را ویران میکند. آنچه از مسجد بر جای مانده ایوان قبله و شبستانهای تابستانی و زمستانی در اضلاع شمالی و جنوبی است . ضلع ایوان قبله ، اصیلترین ضلع ، به لحاظ سابقه تاریخی است که با مقایسه آجرنما و نوع اجرای طاق و تویزه ایوان آن با ایوان و نقشه مسجد جامع زوزن ، به دوره خوارزمشاهیان نسبت داده میشود . مسجد جامع فردوس یک مسجد دو ایوانی سبک خراسانی بوده و بنای آن مربوط به قرن چهارم هجری قمری میباشد.
مسجد کوشک
شماره ثبت ملی : ۱۱۹۹۲ قدمت : اوایل اسلام تا تیموری نشانی اثر : میدان موسی بن جعفر به طرف میدان گلشن
مسجد با داشتن کتیبهای به سال ۵۵۴ ه.ق ساخت بنا را تا دوره سلجوقی به عقب میبرد از سویی مسجد دارای طاقهایی است که به تقلید از سبک ساسانی و با ستونهای قطور و متناسب با طاقها میباشد. که دوره ساخت بنا را به سدههای نخست اسلام میرساند به عبارتی فرم و اندام وارههای مسجد هم پایه مساجدی چون تاریخانه دامغان میآید . لایههای متعدد گچ بر دیوارهها نیز نشان از تحولات فراوان است که بر شالوده بنای مسجد کوشک گذشته است . مسجد در کنار دروازه قاین شهر تون بنا شده که احتمال میرود مسجد متعلق به بافت شهری دیگری به لحاظ جانمایی بوده و با زلزلهها و تخریبها کم کم به کنار حصار و باروی شهر رانده شده است. پیگردی و لایهنگاری میتواند تغییرات شهر تون و چهره آن را تا حد زیادی مشخص کند.
مدرسه علمیه علیـا
شماره ثبت ملی: 1321 قدمت: صفوی نشانی اثر: جنوب شرق فردوس، محوطه باستانی تون
نام واقف این مدرسه میر علی بیک است که در اواخر دوره صفویه آن را تعمیر کرده و تا پیش از زلزله مورد استفاده طلاب بوده است. معماری این مدرسه در نوع خود کم نظیر است. پشت ایوان ورودی، هشتی واقع شده که در ضلع شرقی هشتی مدرس (محل تدریس) به شکل هشت ضلعی و پوشش گنبدی و در ضلع غربی آن، مسجد (نمازخانه) با تزئینات زیبای مقرنس واقع شده است. ورودی حیاط مدرسه در اضلاع شمال شرقی و شمال غربی هشتی میباشد و در مرکز حیاط، گودال باغچهای هشت ضلعی قرار دارد. مدرسه دارای چهار ایوان، و در سه ضلع آن حجرههای طلاب ساخته شدهاند.
امامزادگان فردوس
شماره ثبت ملی: 20569 قدمت: تیموری نشانی اثر: شهر فردوس- خ فرهنگ- جنوب مسجد جامع فردوس
سلطان محمد و سلطان ابراهیم (علیه السلام) دوتن از نوادگان امام موسی کاظم (ع) هستند که در محوطه شهر تاریخی تون در شهر فردوس آرمیدهاند. بنای آرامگاه به دوران تیموری تعلق دارد و علیرغم گذر زمان و بروز زلزلههای متعدد هنوز شکوه خود را حفظ کرده است. تزئینات نقاشی که جدیداً نمایان شده و گنبد کاشیکاری شده آن با سابقه رفیع خود تعلق این بنا را به دوره تیموری تائید مینماید. رواقهای گرداگرد حیاط این امامزاده همواره استراحتگاه زائران بوده است. آرامگاه امامزادگان فردوس علاوه بر معنویت خاصی که به خطه فردوس بخشیده است؛ به عنوان میقات الرضا (ع) یکی از منزلگاههای اصلی زائران بارگاه ملکوتی امام رضا (ع) در طول تاریخ بوده ومی باشد . اخیرا زائرسرایی مجهزدرحاشیه امام زادگان برای اقامت ۲۰۰ نفر احداث گردیده است
آسیاب حاجی خان
قنات بلده از جمله قدیمیترین قنات منطقه می باشد که به دلیل وسعت و طول مسیر آن آسیابهای آبی متعددی بر روی این قنات قرار داشته است که اکثر این سازه های آبی در دوره صفوی و اوایل قاجار احداث گردیده اند که آسیاب آّبی قرایی معروف به آسیاب حاجی خان از معدود آسیاب های به جا مانده بر روی قنات بلده می باشد. این آسیاب که تا سالهای اخیر نیز مورد استفاده قرار می گرفته و از رونق خاصی برخوردار بوده است در سال ۸۸ توسط اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی به طور کامل مرمت و احیاء گردید. این بنا طبق شماره ۱۸۶۷۳ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده ودرشهر باغستان می باشد.
